Toespraak 82e polenherdenking in Driel

Excellenties, dames en heren, jongens en meisjes,

Hierna horen wij het verhaal van luitenant Richard Tice.

Een Amerikaan, in Poolse dienst. Geboren aan de andere kant van de oceaan. Maar bereid om hier, in Europa, te staan voor de vrijheid van anderen. Maar ook in Driel stonden mensen op om de Polen te helpen. Want al direct na de landing kwam Cora Baltussen in actie.

Met de gedachte om misschien hulp te kunnen bieden sprong Cora op haar oude, van houten banden voorziene fiets en trapte zo snel ze kon in de richting van het landingsgebied zonder acht te slaan op het hevige schieten om zich heen. 

En in de dagen daarna zette Cora zich in met moed, medemenselijkheid en met een rechte rug.

Cora groeide hier op, in Driel. In een groot katholiek gezin. Ze leerde door, werd maatschappelijk werkster en werkte in Helmond. In september 1944 was ze terug in Driel, voor de verjaardag van haar moeder. Een gewoon familiebezoek.

Maar juist op dat moment begon Operatie Market Garden. De lucht boven deze streek vulde zich met vliegtuigen, zweefvliegtuigen en parachutes. Op 21 september landden hier, onder zwaar vuur, de mannen van de 1e Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade van generaal Sosabowski.

Veel van hen kwamen neer dicht bij het ouderlijk huis van Cora. Zij sprak Engels. Zij had EHBO-kennis. Zij zag wat er nodig was. En zij kwam in beweging.

In het parochiehuis werden gewonden verzorgd. Er werd gezocht naar ruimte, naar bedden, naar handen die konden helpen. Driel was frontgebied geworden. Toch bleef Cora, daar waar mensen haar nodig hadden. Drie dagen en nachten hielp zij bij de verzorging van gewonden. Terwijl granaten vielen, het dorp onder vuur lag en de angst tastbaar aanwezig moet zijn geweest. Ook Cora zelf raakte gewond. Maar haar verhaal eindigt daar allerminst.

Na de oorlog bleef zij verbonden met de Poolse veteranen. Zij bleef hun namen noemen, hun inzet onder de aandacht brengen, hun eer verdedigen. Jaar na jaar. Voor Cora was dankbaarheid meer dan alleen een gevoel tijdens een herdenking. Dankbaarheid werd bij haar een levenshouding.

Dames en heren,

Daarmee brengt Cora Baltussen ons bij een vraag voor vandaag. Wat doen wij met de vrijheid die wij ontvangen hebben? Vrijheid is voor mij niet alleen de ruimte om je eigen leven te leiden. Vrijheid krijgt pas betekenis als we weten waarvoor we haar inzetten. Voor elkaar, onze gemeenschap en voor de generaties na ons.

We zijn niet een losse verzameling van individuen. We zijn mensen die elkaar nodig hebben. Mensen die iets ontvangen hebben en daarom ook iets door te geven hebben. 

Dat is precies wat Cora deed. Zij dacht niet: is dit mijn taak? Zij dacht: hier is hulp nodig. Zij zag gewonde mensen, jonge mannen ver van huis, en zij deed wat gedaan moest worden. Vrijheid verdedigen begint vaak klein. Bij iemand die verantwoordelijkheid neemt. Bij iemand die naar een ander omziet. Bij het besef dat samenleven ook samen dragen betekent.

Dat besef is in Europa opnieuw urgenter geworden. In Polen voelen mensen dat misschien wel meer dan wij. Daar bereiden inwoners zich heel praktisch voor op moeilijke tijden. Ze leren hoe zij zichzelf kunnen redden, hoe zij eerste hulp kunnen verlenen, hoe zij hun gemeenschap kunnen helpen wanneer voorzieningen uitvallen of gevaar dichterbij komt. Dat gebeurt vanuit het besef dat weerbaarheid veel meer is dan tanks, vliegtuigen en militairen alleen.

Een sterk land bestaat ook uit sterke gemeenschappen. Uit mensen die weten wat zij kunnen doen. Uit buren die naar elkaar omzien. Ook hier, in Driel, mogen wij die vraag stellen. Hoe voorbereid zijn wij? Hoe goed kennen wij elkaar? Wie heeft onze hulp nodig als het erop aankomt? Dat zijn vragen voor overheid en samenleving samen. Maar ook voor ieder van ons persoonlijk.

Cora Baltussen gaf haar familie ooit een eenvoudige levensles mee: “Sta altijd met een rechte rug.”

Ook vandaag. Juist hier. Op deze plek, waar de vrijheid zo duur is betaald. Wij herdenken de Poolse parachutisten die hier vochten onder leiding van generaal Sosabowski. Wij eren hun moed, hun trouw en hun offers. Wij blijven hun verhaal vertellen.

Dank u wel.