Gemeente Overbetuwe neemt de regie, zorg doet de uitvoering in sociaal domein

Verantwoordelijkheid leidt tot beter maatwerk

Door Rob Engels

We kunnen niet ontkennen dat we -net als de meeste andere gemeenten in Nederland- een tekort hebben voor de uitvoering van de taken in het sociaal domein. Dat kon ook haast niet anders, toen het Rijk besloot om gemeenten vanaf 2015 verantwoordelijk te maken voor jeugdzorg en de wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). We hadden niet eens de tijd om te wennen en het goed in te richten, want er moest meteen bezuinigd worden. Met de gemeente Overbetuwe sloten we ons aan bij een regioverband. Net als andere gemeenten wilden we de zorg anders inrichten, maar omdat er te weinig tijd was en tevens minder geld, kwam het neer op doen zoals het ook in het verleden gebeurde.

Andere aanpak
Nu vinden wij de tijd rijp voor een andere aanpak. We stappen op 1 januari 2020 deels uit het regioverband en nemen het heft zelf in handen. Anders dan eerder willen we niet meer uitvoerend zijn, maar veel meer als regisseur optreden. De uitvoering laten we met vertrouwen over aan de ervaren spelers op het gebied van zorg en welzijn. Mensen en organisaties die weten wat hier speelt, omdat ze nu ook al actief zijn in Overbetuwe. Hoe we dat doen? We willen zelf niet de ‘dokter’ zijn, anderen kunnen dat veel beter. Instellingen voor zorg en welzijn worden lid van een corporatie (Overbetuwe Samen) die als doel heeft de zorg zo optimaal mogelijk in te zetten. Nu zijn er nog veel regeltjes en die verdwijnen. De verantwoordelijkheid komt straks veel meer bij de sector te liggen. Wij houden de regie en subsidiëren. Voor mensen die ondersteuning op het gebied van WMO of jeugdzorg nodig hebben, bekijken we met Overbetuwe Samen welke mogelijkheden diegene zelf heeft. Als er meer hulp nodig is, stellen we een gezinsplan op voor meer specialistische hulp, binnen het samenwerkingsverband. Omdat er tekorten zijn, ontkomen we niet aan bezuinigen. Maar we doen rustig aan. Laten we het eerste jaar maar eens gebruiken om warm te draaien en te wennen aan de nieuwe situatie. Daarna moet het per jaar met vijf ton minder.

Minder lange en zware zorg
We geloven dat dat kan, omdat er door de samenwerking in de corporatie veel meer maatwerk geleverd kan worden. Met minder lange en zware zorg en eerder afschalen. We stimuleren elkaar om tot andere oplossing te komen. Dus gewoontes doorbreken en kijken hoe het anders kan. Dat betekent ook dat we vroeger dan nu mogelijke problemen signaleren en dat uiteindelijk niet altijd die zware zorg nodig is. Inzet op preventie en algemene voorzieningen die vrij toegankelijk  zijn, zijn leidend. Dat bespaart bovendien. Een jongere naar de OG Heldringstichting (specialistische jeugdhulp) kost bijvoorbeeld al een ton per jaar, terwijl plaatsing in een pleeggezin soms ook prima kan en bovendien veel goedkoper is.
Voor de inwoners van Overbetuwe verandert er niet zo veel. Er blijft contact in de vorm van onder andere keukentafelgesprekken, ook blijft er een centraal aanmeldingspunt. Verder hoeven burgers niet te vrezen dat ze door nieuwe ontwikkelingen geen noodzakelijke zorg of ondersteuning krijgen.  De regeling heeft namelijk geen plafond; het geld is nooit ‘op’. Als het echt nodig is, komt er hulp.

Regie, subsidie en rol in uitvoering
De gemeente neemt wel een andere rol: behalve regisseur worden we opdrachtgever. We verstrekken subsidie, leggen de kaders voor kwaliteit vast en letten op het nakomen van afspraken. Tot slot spelen we ook een rol in de uitvoering. We detacheren straks namelijk onze WMO- en jeugdconsulenten in het samenwerkingsverband Overbetuwe Samen. Ze doen er onder andere de keukentafelgesprekken en maken samen andere welzijn en zorgprofessionals met de inwoners de ondersteuningsplannen.
De gemeenteraad van Overbetuwe heeft ingestemd met de nieuwe aanpak. De instellingen voor zorg en welzijn die in de gemeente actief zijn, treffen nu ook hun voorbereidingen. We richten ons op een start per 1 januari 2020, maar als dat niet haalbaar blijkt te zijn starten we later. Overhaast starten heeft geen zin, het moet goed zijn.

Rob Engels (63) is wethouder in de gemeente Overbetuwe en onder andere verantwoordelijk voor Wmo en jeugdzorg.